Brief d.d.d Amsterdam 12 juni 1870 van Petronella Rolandus Hagendoorn aan haar zonen Izaak en Jan Derk in N.I.. Deze brief word samen gestuurd met een vorige van Petronella d.d. 5 juni. De brief is moeilijk leesbaar waardoor de graad van trancriptie minder is dan gebruikelijk. Dank aan Monica Krol die haar gewaardeerde bijdrage geleverd heeft aan deze transcriptie.

pag. 1/8 


01	12 junij zondagmorgen,

02	Geliefde Ies en Jan, Co gaf me
	voor u beiden een brief. Ik mag dus
	niet veel papier meer gebruiken
05	maar kan toch de zondag niet laten 
	voorbijgaan zonder een oogenblikje met
	ul[iedenl te praten Ik zit nu weer allen
	post op een brief te hopen. Een van 
	mijn Jan die de tijding zal bevatten
10	of ge nu nog bij malkander zijt of ge-
	scheiden. Ge kunt begrijpen hoe ik
	verlang.  We zijn allen wel. Bets al-
	leen gedanig sukkelend aan iets en
	weer erg vermoeid. Marianne is nog
15	flets. Die  krijgt kiezen geloven 
	we. Daardoor is Bets niet gisteren
	vertrokken naar de Beelen maar
	gaat dinsdag als alles dan intussen
	wel is. Co gaat haar brengen we
20	durven [haar] niet alleen te laten 
	gaan. Als het mooij warm weer
	wordt zal het haar goed doen.
	Het is er de laatste dagen koud
	en guur. Chris zond ons vanmorgen
25	...... bloemkool,  peulen en aard-
	bijen. Zeker voor heel veel geld.
	Dat is wel erg lief van Jeanne
	Ik kan toch hen nooit .... iets 
	sturen. Wat is het toch een genot
30	om geld te heben en daarom 
	het geluk te hebben om te geven
	en zoo veel plaisier te doen.
	Gisterenavond zijn Bets en ik bij
	Mevr[ouw] van [Schutte ?] geweest dat
35	was al zoo lang beloofd. Het was
	wel een heel ding want Bets

pag. 2/8 


01	kan het niet loopen. We hebben
	gereden. Het is nogal een eind
	en dan was het fameus koud en
	winderig. Mevrouw v[an] [Schutte ?]
05	woont nu sedert mei in de Kerk-
	straat waar ze drie gemeubileerde
	kamers heeft. Ze verkocht haar
	eigen boeltje en hield alleen
	eenige stukken daar ze aan 
10	gehecht was en woont daar nu 
	beeldig lief en alles keuri[g]
	netjes gemeubileerd en echt zin-
	delijk en knap en die menschen
	koken ook voor haare Frits.
15	Ze heeft het dus heel gemakkelijk.
	Maar of ze wel veel plaisir
	heeft van Frits geloof ik niet.
	Zijn uiterlijk is echt ........
	en dan vertelde die goede
20	ziel ons weer dat Frits elke
	nacht uit was tot 's morgens 
	zeven daar bij zijne vrienden
	wat te praten. Hij werkt niet
	ook en begrijpt zelf niet hoe
25	het met haar nog zal afloopen.
	Arme moeder! Gisteravond kregen 
	we oom en tante Kip. Zij .. ge-
	hoord hadden van Ida He..se
	Ja.. haar broer Karel ....
30	halen dat moet een uitste-
	kend knappe jongen zijn die
	examen deed voor de Handel-
	maatschappij en daar zonder
	overleg bij geplaatst is en

pag. 3/8  (Map-dJo-3-928-b R)

01 	spoedig hoopt naar Batavia
	te gaan waar hij stellig, vol-
	gens Co, cariere zal maken
	en later een enorm inkomen
05	krijgen. Gij herinnert u hem 
	zeker nog wel het is zulk een 
	avontuurlijke jongen. Nu mijne
	lievelingen tot later weer. Ik
	hoop dat ik ul[ieden]dan nog daar  
10	woont gr.. uw brief Jan  wees veel-
	maals in gedachten omhelsd
	van uwe moeder. Adieu

	14 mei[juni ??]
	Mijne innig geliefden gister
15	morgen mijn Jan ontving ik uwe
	letteren van 23 april met de 
	tijding van uwe benoeming Ies
	als eerst aanwezend ing[enieur] op
	het eiland Banka. Van harte
20	geluk mijn lieveling met die
	eervolle onderscheiding. Moge
	het eene groote verbetering zijn
	tot een roemrijke en voor-
	deelige toekomst. Hoe ik
25	gesteund ben over dat ge..ten
	g[e]luk kan ik u niet be-
	schrijven en toch mijn Jan
	wordt mijne vreugde zoo
	zeer getemperd door uw bei-
30	den scheiding. Gij vooral ver-
	liest zoo wel aan Ies en
	dat ge niet uitgaat 
	en niet hecht aan anderen. 
	Ge waart goddank gezond
35	en schreef opgewekt. Dat


pag. 4/8  

01 	is me een groote troost.
	Ik ben dankbaar dat ge dan
	toch zoo lang bij melkaar
	waart. Nu zijt ge beide
05	al van malkaar geweesd.
	Het zal er stil en ledig zijn
	geweest mijn Jan na Ies zijn
	vetrek en voor Ies alles 
	vreemd. Ge kunt begrijpen
10	hoe ik verlang naar tijding
	hoe ge het .. ............
	geworden en hoe Ies alles
	bevalt daar. Zoo als geziet
	gaat deze brief nog op dezelfde
15	wijze als vroeger. Gij zult
	haar zeker wel aan Ies op-
	zenden Jan. Over 14 dagen
	zend ik nu aan u alleen
	Ies en dan over 4 weken
20	aan u mijn Jan. Het is voor
	ons allen verlies. Gij hoorde
	om de 14 dagen van mij.
	ik evenzoo van u l[ieden]...
	ze voor u l[ieden] en voor mij om
25	om de 4 weken. Ook mijn
	schrijven wordt moeilijker
	altijd brieven aan u ieder
	apart. Ik heb toch behoefte
30	u beiden alles te vertellen.
	Dus alles dubbel als ik 
	dat nu maar eenmaal ge-


pag. 5/8 		 

01	wend ben is het niet erg meer. 	
	Oom Kip was ook zeer verrast
	over u Ies en vond het ook
	prachtig ofschoon ge nu eerst
05	veele uitgaven hebt gehad
	dacht hij ook dat deeze plaats toch
	voordeeliger voor u zou zijn
	er is daar altijd een ..
	& de tel[egraaf ?] geweest zei hij. Ik 
10	moest u vooral van oom en
	tante beide geluk wensen
	van hen en u zeggen Ies dat 
	ge de vaart er goed er on-
	der moest houden. Die
15	oom daar liet zitten ge-
	loof ik. Hij prees Muntok
	zeer als een allerliefst
	plaatsje en zeer gezond ook
	zei hij. Tante zei dat ik 
20	u wel moogt waarschuwen
	voor mevrouw [Hugerenin - Bubter ??]
	Oom lachte er om en dacht
	dat ge wel al alles moest
	weten en ook ondanks dat ze
25	wel oud zal geworden zijn.
	Ze moet prachtig mooi
	zijn geweest doch zonder
	voorbeeld schandelijk ge-
	meen. Tante D kent haar
30	van nabij. Heeft de reis 
	meegemaakt en haar ver-
	der gezien bij de familie 
	Couperus de ......... die

pag. 6/8 
    
01	haar [uit] medelijden hadden
	aangetrokken omdat ze geen 	
	ouders had en op haar 14de
	jaar was bevallen bij een
05	be..ing jonge.[??] Daarna
	heeft die familie haar
	meede naar Holland genomen
	maar toen met familie dan 
	weer mee naar Ned[erlands] Indie. Aan
10	boord had ze toen allerlei
	liaisons, zelfs met oude
	getrouwde heeren en toen
	ze in Ned[erlands] Indie kwam enga-
	geerde ze zich met met Hugere-
15	nin[??] in wiens afwezend-
	heid ze toen leefde met
	de broer van mijnh[eer] Couperus
	die naast hen woonde
	en waar ze elke avond ging
20	logeeren, waarvan ze moest
	bevallen en Hugerenin
	haar hoorden, ofschoon hij
	in veele maanden haar
	niet had gezien en toen
25	aan Dr Voorjan[??] schreef 
	(die een zwager was van
	die mr. Couperus) toen zijne
	vrouw heel kort na hun
	trouwen  beviel of dat
30	zou kunnen zijn ? Die
	daarop met woorden dat
	er zoo veel raadselen
	
	
pag. 7/8 

01	in de matras waren die
	niet opgelost zouden worden
	en dus dat er zeker ook
	een was. Die brief heeft ..
05	D. zelf gelezen en weet
	alles van nabij. Er gebeuren
	zoo wat schandalen. Ge
	moet me toch eens schrijven
	Ies hoe ze nu is. Tante zaagt
10	dat ze eens moet zoo verleide-
	lijk mooi zijn geweest en
	akelig bijdehand. Dien
	heele familie Couperus 
	heeft ze altijd om de tuin
15	geleid. Hoe gezellig waren
	uwe feesten mijn Jan. Jammer
	dat gij en ...niet bij mal-
	kaar zijt zijne brieven......
	ook zoo voort. Bets vertrok van-
20	morgen naar de Beelen. Co
	brengt haar. Dat moest.
	Morgenochtend komt hij
	terug. Marianne is weer [in]
	Amsterdam en lief als altijd.
25	Compleet een engel en
	onze lieve meid werd gister-
	middag weer een kies ge-
	trokken. Op dat oogen-
	blik had zij geen pijn en
30	toch verlangde zij er zelf
	naar. Het is een flink kind.
	Het is te hopen dat zij nu
	
	
pag. 8/8 


01	er af zal zijn. Van Jeanette kreeg
	ik weer goede tijding heel te-
	vreden altijd. Het is zoo dood-
	stil nu Bets weg is en vrij-
05	dag de kinderen weg. Dan
	is het huis als uitgestorven.
	Vanavond ga ik met Co naar
	het concert in de Vereeniging.
	We halen tante en A....
10	en oom komt later. Het is
	nu prachtig weer. Echt zomer.
	Nu mijn lievelingen tot 
	morgen dan nog een avond er
	bij voor het verzenden. En
15	dit kan het laatst zijn dat
	ik naar u beide tegelijk
	schrijf. Wie weet dat !
	Vaarwel Gods zegen ver[gezelle]	
	u l[ieden] als immer uwe moeder.

20	15 junij maandag 3 uuren. Beste Ies en Jan
	tot half 10 waren we gisteren in de
	Ver[eeniging]. Prachtig weer en mooije [muziek]
	van .... Gr[oot] va[der] genoot.  Ds. ....
	had bij Franzien D. gegeten en zo[o] 
25	later ook met oom. Hij was wel, maar
	ik vond hem gedrukt. Ze hebben een
	kind van 15 maanden verloren. Ge
	moest hem eens schrijven. Hij was
	toch altijd als een vader voor allen.
30	Co kwam om 12 uur terug vam de Beelen
	Betsy maakte het best en genoot
	daar buiten. Het moet er zoo mooi
	zijn. Nu mijne innig geliefden ...
	beide wel. Over 14 dagen zend ik
35	naar Muntok. Over 4 weken naar mijn
	Jan mits ... Vaartwel leeft ..
	nig en denkt dikwijls aan uwen moeder
	door ....... mogelijk